Η συγκεκριμένη, ωστόσο, περίοδος προστασίας της πρώτης κατοικίας αφορά κατ’ αρχάς όλους όσοι δεν εμπλέκονται ήδη σε πτωχευτική διαδικασία, αλλά και εκείνους που πληρούν τα κριτήρια ένταξης στο συγκεκριμένο πλαίσιο, δηλαδή μπορούν να αποδείξουν πειστικά ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Για τους υπόλοιπους ή εκείνους που χαρακτηρίζονται ως «στρατηγικοί κακοπληρωτές» ο κλοιός σφίγγει τόσο εκ μέρους του Δημοσίου και των ασφαλιστικών ταμείων όσο και εκ μέρους των τραπεζών.
Σύμφωνα με πληροφορίες και υπό το βάρος των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει προκειμένου να μειώσουν την έκθεσή τους σε «κόκκινο δανεισμό», οι τράπεζες πρόκειται να προχωρήσουν άμεσα σε εκποίηση ενεχυριασμένων ακινήτων. Με βάση εκτιμήσεις εκ μέρους των τραπεζών, το 2017 εκτιμάται ότι θα πλειστηριασθούν 5.000 έως 6.000 ακίνητα, τα οποία έχουν αποτελέσει στοιχείο εξασφάλισης δανειακής σύμβασης εκ μέρους επαγγελματιών. Ασφαλώς, δεν πρόκειται για μικροϊδιοκτησίες ή ακόμα και πρώτες κατοικίες αδύναμων δανειοληπτών, καθώς για αυτούς υπάρχουν ειδικές πρόνοιες μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας που ακολουθούν τα πιστωτικά ιδρύματα.
Παρ’ όλα αυτά, εκτός του απυρόβλητου βρίσκονται χιλιάδες ιδιοκτησίες (δεύτερη κατοικία, εξοχικά, εμπορικά ακίνητα, οικόπεδα κ.ά.), οι οποίες μπορούν να τεθούν σε πλειστηριασμό, εφόσον δεν υπάρξει συνεργασία του δανειολήπτη στους όρους ρύθμισης των οφειλών που προσφέρουν οι τράπεζες.
Σε ό,τι αφορά, τώρα, τις προωθούμενες ρυθμίσεις εκ μέρους των υπουργείων Οικονομικών και Οικονομίας & Ανάπτυξης, προβλέπεται να εκδοθεί εγκύκλιος με την οποία θα διευκρινίζεται η ασάφεια στον αναθεωρημένο Νόμο Κατσέλη (4354/2015) και, έτσι, δεν θα βγαίνει «στο σφυρί» για ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης η πρώτη και μοναδική στέγη οικογενειών, ελεύθερων επαγγελματιών και εμπόρων που δεν έχουν πτωχευτική ιδιότητα.
Βέβαια, οι οφειλέτες προς το Δημόσιο, για να σώσουν την κύρια κατοικία τους από τους πλειστηριασμούς, θα πρέπει να βρίσκονται σε μόνιμη οικονομική αδυναμία, αλλά και να πληρούν τα ακόλουθα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, τα οποία κλιμακώνονται ανάλογα με την οικογενειακή τους κατάσταση και την αξία της στέγης τους.
Ετσι, τα όρια προστασίας είναι:
- Για ένα άτομο με μηνιαίο εισόδημα μέχρι 1.159,4 ευρώ και αντικειμενική αξία κατοικίας έως 180.000 ευρώ.
- Για ένα ζευγάρι με μηνιαίο εισόδημα 1.972 ευρώ και αντικειμενική αξία κύριας κατοικίας έως 220.000 ευρώ.
- Για ένα ζευγάρι με ένα παιδί, μηνιαίο εισόδημα έως 2.448 ευρώ και αντικειμενική αξία κύριας κατοικίας έως 240.000 ευρώ.
- Για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά, μηνιαίο εισόδημα 2.924 ευρώ και αντικειμενική αξία κύριας κατοικίας έως 260.000 ευρώ.
- Για ένα ζευγάρι με τρία παιδιά, μηνιαίο εισόδημα μέχρι 3.400 ευρώ και αντικειμενική αξία κύριας κατοικίας έως 280.000 ευρώ.
Υπενθυμίζεται, δε, ότι μέχρι το 2018 δεν επιτρέπεται η μεταβίβαση δανείων (πώληση, δηλαδή, σε fund διαχείρισης και κυκλοφορία τους στη δευτερογενή αγορά) που συνδέονται με την πρώτη κατοικία, ανεξαρτήτως κατηγορίας. Δηλαδή, προστατεύονται όχι μόνο τα στεγαστικά δάνεια, αλλά και τα καταναλωτικά, τα επισκευαστικά, τα δάνεια ελεύθερων επαγγελματιών, εμπόρων, αγροτών, καθώς και τα δάνεια μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που έχουν διασφάλιση σε πρώτη κατοικία. Επίσης, σε αυτό το πλαίσιο προστατεύεται οποιαδήποτε πρώτη κατοικία με αντικειμενική αξία μέχρι 140.000 ευρώ.
Επιπλέον, με το νομοσχέδιο για τον εξωδικαστικό μηχανισμό διευθέτησης οφειλών που ετοιμάζει το υπουργείο Οικονομίας, μικρομεσαίοι αλλά και μεγαλύτεροι επιχειρηματίες θα μπορούν να περιφρουρούν την κύρια κατοικία τους από τους πλειστηριασμούς έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών τους προς τράπεζες, Δημόσιο, εργαζομένους και προμηθευτές.
Πάντως -ακόμα και πέραν των παραπάνω δικλίδων-, για να φτάσει φορέας του Δημοσίου να βγάλει ένα σπίτι «στο σφυρί», θα πρέπει να έχουν προηγηθεί πολλά βήματα και πολύς χρόνος. Σε πρώτη φάση, οι φορολογικές Αρχές προχωρούν σε δεσμεύσεις κινητών αξιών (τραπεζικών λογαριασμών, μισθών, συντάξεων, απαιτήσεων του οφειλέτη εις χείρας τρίτων κ.λπ.) για άμεση απόδοση. Το επόμενο βήμα είναι η κατάσχεση του ακινήτου. Αυτό έχει ως συνέπεια ότι, από την ημέρα επίδοσης στον οφειλέτη αντιγράφου της έκθεσης κατάσχεσης, αυτός στερείται του δικαιώματος ελεύθερης διάθεσης του ακινήτου. Δεν σημαίνει, όμως, αυτόματα ότι θα βγει το σπίτι σε πλειστηριασμό.
Πρόγραμμα πλειστηριασμού υποχρεούται να εκδώσει ο προϊστάμενος της ΔΟΥ εφόσον ο οφειλέτης δεν έχει εντάξει τις οφειλές του σε πρόγραμμα ρύθμισης μέσα σε 40 ημέρες από την κατάσχεση. Αφού παρέλθει το 40ήμερο, ο έφορος θα πρέπει να βγάλει ημερομηνία πλειστηριασμού μέσα σε χρονικό διάστημα 40 ημερών. Ο πλειστηριασμός, με τη σειρά του, θα πρέπει να διενεργηθεί μέσα σε πέντε μήνες από την έκδοση του προγράμματος πλειστηριασμού. Αν, για κάποιον λόγο, δεν διενεργηθεί ο πλειστηριασμός, τότε θα πρέπει να οριστεί καινούργια ημερομηνία μέσα σε διάστημα ενός έτους από την ημέρα του ακυρωθέντος πλειστηριασμού. Σε όλο αυτό το διάστημα ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα να παγώσει τη διαδικασία, ρυθμίζοντας τις οφειλές του.
Εφημερίδα "Επένδυση"